جرم گیری کامپوزیت دندان یکی از دغدغههای رایج افرادی است که برای زیباسازی لبخند خود از این روش استفاده کردهاند. بسیاری از این افراد نمیدانند که آیا جرم گیری باعث آسیب به کامپوزیت میشود یا خیر؟ برخی هم شک دارند که آیا کامپوزیت اصلاً نیاز به جرمگیری دارد یا خیر؟
در این مقاله به صورت ساده و علمی به تمام این پرسشها پاسخ میدهیم. اگر به تازگی دندانهایتان را کامپوزیت کردهاید یا قصد انجام این کار را دارید، مطالعه این راهنما به شما کمک میکند تا از نتایج زیبایی لبخندتان بهتر محافظت کنید.
جرم گیری دندان چیست؟
جرم گیری دندان فرایندی است که طی آن پلاکهای باکتریایی، رسوبات سخت شده و جرمهای تجمع یافته روی سطح دندانها و زیر خط لثه به طور کامل پاکسازی میشود. این فرایند به حفظ سلامت لثه و جلوگیری از بیماریهای دهان و دندان کمک میکند.
تشکیل جرم معمولاً در اثر رعایت نکردن دقیق بهداشت دهان و دندان، مصرف مواد غذایی رنگی مانند چای و قهوه یا استفاده از دخانیات اتفاق میافتد. اگر جرمها به موقع برداشته نشوند، احتمال التهاب لثه، بوی بد دهان و حتی پوسیدگی دندان افزایش پیدا میکند.
کامپوزیت دندان چیست؟
کامپوزیت دندان مادهای رزینی و همرنگ دندان است که برای اصلاح فرم، رنگ یا فواصل بین دندانها بهکار میرود. این ماده پس از شکلدهی و فرمدهی مناسب توسط دندانپزشک، با نور مخصوص سفت و تثبیت میشود.
سطح کامپوزیت پس از پرداخت نهایی، صاف و براق است؛ اما در صورت عدم مراقبت صحیح، امکان جذب رنگ یا تجمع جرم روی آن وجود دارد. رعایت بهداشت دهان و استفاده از روشهای مناسب مراقبتی میتواند طول عمر و زیبایی کامپوزیت را حفظ کند.
آیا جرم گیری برای دندانهای کامپوزیت شده مجاز است؟
بله، جرم گیری برای دندانهایی که با کامپوزیت پوشانده شدهاند مجاز است، اما این کار باید با دقت و رعایت اصول تخصصی انجام شود. نوع ابزار و روش مورد استفاده در جرم گیری تأثیر مستقیمی بر سلامت و ظاهر کامپوزیت دارد. برای جلوگیری از آسیب به سطح کامپوزیت، دندانپزشکان از روشها و ابزارهای خاصی استفاده میکنند که شامل موارد زیر است:
- استفاده از ابزار دستی با فشار کنترل شده: در این روش، سطح کامپوزیت با ابزارهای دستی و بدون ایجاد خراش پاکسازی میشود.
- جرم گیری اولتراسونیک با قدرت تنظیمشده: اگر از دستگاه اولتراسونیک استفاده شود، باید قدرت آن کاهش یابد و از سری مخصوص کامپوزیت استفاده شود.
- پولیش با خمیرهای مخصوص کامپوزیت: پس از جرم گیری، دندانپزشک از خمیرهای پولیش خاص استفاده میکند تا سطح کامپوزیت صاف و براق باقی بماند.
آیا جرم گیری برای دندانهای کامپوزیت شده مجاز است و خطری ندارد؟
خطرات جرم گیری نادرست برای کامپوزیت
در صورتی که جرم گیری دندانهای کامپوزیتشده بدون رعایت اصول حرفهای انجام شود، ممکن است آسیبهای جدی به ساختار و ظاهر آن وارد گردد. استفاده از ابزار نامناسب یا نیروی زیاد میتواند باعث کاهش دوام و سبب برخی عوارض کامپوزیت و نیاز به ترمیم مجدد شود. در جدول زیر مهمترین خطرات ناشی از جرم گیری نادرست روی دندانهای را بررسی می کنیم:
| نوع آسیب | توضیح |
|---|---|
| خراش روی سطح کامپوزیت | ایجاد خطوط ریز که باعث زبری و کاهش زیبایی ظاهری میشود. |
| از بین رفتن براقیت سطحی | کاهش شفافیت کامپوزیت و ظاهر مات آن به دلیل ابزار نادرست. |
| افزایش احتمال لکهپذیری | سطح زبر پس از آسیب، رنگها را سریعتر جذب میکند. |
| جدا شدن لبههای اتصال به دندان | فشار زیاد یا ابزار خشن ممکن است لبههای کامپوزیت را از دندان جدا کند. |
چه زمانی باید جرم گیری برای کامپوزیت انجام داد؟
اگرچه کامپوزیت دندان نسبت به مینای طبیعی کمتر دچار جرم و لکه میشود، اما در شرایط خاص، نیاز به جرم گیری یا پولیش آن وجود دارد. زمان مناسب برای انجام این کار به سبک زندگی، نوع تغذیه و رعایت بهداشت دهان بستگی دارد.
زمانی که لکههای سطحی یا رسوب قابلمشاهده ایجاد شده باشد
در صورت ایجاد لکههای سطحی، تغییر رنگ یا رسوبات زرد رنگ روی کامپوزیت، لازم است برای جرم گیری یا پولیش به دندانپزشک مراجعه شود. این لکهها معمولاً به دلیل مصرف زیاد چای، قهوه یا مواد رنگی ایجاد میشوند. حذف این تغییر رنگها از طریق تمیزکاری تخصصی باعث بازگشت درخشش اولیه کامپوزیت خواهد شد.
یک بار در سال برای بررسی و چکاپ زیبایی
مراجعه سالیانه به دندانپزشک، حتی در صورت نداشتن لکه یا جرم، نقش مهمی در حفظ کیفیت و زیبایی کامپوزیت دارد. این بررسی دورهای به تشخیص زودهنگام آسیبهای احتمالی و پیشگیری از تغییر رنگ یا کدر شدن سطح کامپوزیت کمک میکند. در این ویزیت معمولاً اقدامات زیر انجام میشود:
- بررسی رنگ و سلامت ظاهری کامپوزیت: دندانپزشک وضعیت ظاهری و شفافیت سطح کامپوزیت را ارزیابی میکند.
- پولیش ملایم با خمیر مخصوص: در صورت نیاز، سطح کامپوزیت با مواد ویژه پولیش میشود تا براقیت آن حفظ گردد.
- تشخیص آسیب یا جداشدگی احتمالی: هرگونه شکستگی، ترکخوردگی یا جدا شدن لبههای کامپوزیت در این مرحله مشخص میشود.
- ارائه توصیههای بهداشتی شخصیسازیشده: دندانپزشک با توجه به وضعیت بیمار، نحوه مراقبت بهتر از کامپوزیت را توضیح میدهد.
زمانی که به طور منظم از نوشیدنیهای رنگی یا دخانیات استفاده میشود
افرادی که به طور روزانه چای، قهوه، نوشابههای تیره یا سیگار مصرف میکنند، در معرض تغییر رنگ سریعتر کامپوزیت هستند. در این شرایط، ممکن است جرم گیری و پولیش در فواصل کوتاهتری نسبت به افراد دیگر نیاز باشد. دندانپزشک با بررسی وضعیت ظاهری کامپوزیت زمان مناسب را تعیین میکند.
روشهای جایگزین یا مکمل جرم گیری برای کامپوزیتها
در برخی موارد، به جای جرم گیری سنتی، میتوان از روشهای غیرتهاجمیتر و ایمنتر برای پاکسازی دندانهای کامپوزیت شده استفاده کرد. این روشها معمولاً آسیبی به سطح حساس کامپوزیت وارد نمیکنند و بیشتر برای حفظ درخشندگی و تمیزی ظاهری به کار میروند. روشهای جایگزین یا مکمل برای جرم گیری کامپوزیتها عبارت اند از:
- پولیش سطحی با خمیر مخصوص کامپوزیت: این روش بدون آسیب به سطح کامپوزیت، آن را از لکههای سطحی پاک میکند و براقیت اولیه را بازمیگرداند.
- استفاده از ایرفلو (Airflow): ایرفلو یک سیستم پاکسازی غیرتماسی است که از ترکیب آب، هوا و پودر مخصوص برای حذف لکهها استفاده میکند. این روش برای کامپوزیت ایمن و مؤثر است.
- استفاده از برس و خمیر پروفیلاکسی: این تکنیک توسط دندانپزشک اجرا میشود و برای پاکسازی نواحی بیندندانی و حذف پلاکهای نرم بهکار میرود، بدون اینکه سطح کامپوزیت را زبر کند.
نکات مراقبتی بعد از جرم گیری کامپوزیت
نکات مراقبتی بعد از جرم گیری کامپوزیت
بعد از جرم گیری یا پولیش دندانهای کامپوزیتشده، رعایت برخی نکات مراقبتی اهمیت زیادی دارد. این اقدامات ساده، از آسیب به کامپوزیت جلوگیری میکنند و ماندگاری رنگ و زیبایی سطح آن را حفظ مینمایند.
پرهیز از غذاها و نوشیدنیهای رنگی تا ۲۴ ساعت
در ۲۴ ساعت ابتدایی پس از جرم گیری، سطح کامپوزیت حساستر از حالت معمول است. نوشیدن قهوه، چای، نوشابههای تیره یا مصرف غذاهای رنگی ممکن است باعث جذب رنگ به سطح کامپوزیت شود. بهتر است در این مدت از خوردن هرگونه ماده رنگزا خودداری شود.
استفاده روزانه از نخ دندان و دهانشویه
بهداشت دهان در حفظ تمیزی و شفافیت کامپوزیت نقش کلیدی دارد. نخ دندان باعث حذف پلاک بین دندانی میشود که مسواک قادر به پاکسازی آن نیست. دهانشویه نیز با کاهش باکتریها از تشکیل جرم جدید جلوگیری میکند.
مسواک زدن با مسواک نرم و خمیر مخصوص دندانهای کامپوزیت
استفاده از مسواک نرم مانع ایجاد خراش روی سطح کامپوزیت میشود. خمیر دندان باید فاقد مواد ساینده باشد تا به لایه رویی کامپوزیت آسیبی وارد نکند. بهتر است از خمیر دندانهای مخصوص دندانهای ترمیمشده استفاده شود.
مراجعه منظم به دندانپزشک برای بررسی وضعیت کامپوزیتها
ویزیتهای دورهای به دندانپزشک کمک میکند تا در صورت مشاهده هرگونه تغییر رنگ، آسیب یا جداشدگی، اقدامات اصلاحی را در زمان مناسب انجام دهد. این بازبینیها معمولاً هر ۶ ماه تا یک سال توصیه میشوند. مراقبت تخصصی منظم باعث افزایش طول عمر کامپوزیت میشود.
سؤالات متداول
1. آیا میتوان با دستگاه اولتراسونیک روی کامپوزیت جرمگیری کرد؟
بله، اگر از قدرت پایین و سری مخصوص استفاده شود، دستگاه اولتراسونیک به سطح کامپوزیت آسیب نمیزند.
2. آیا جرمگیری باعث کنده شدن کامپوزیت میشود؟
خیر، اگر جرمگیری توسط دندانپزشک متخصص انجام شود، اتصال کامپوزیت به دندان آسیبی نمیبیند.
3. آیا میتوان از ایرفلو برای تمیز کردن کامپوزیت استفاده کرد؟
بله، روش ایرفلو بهعنوان یک گزینه غیرتماسی و ملایم، برای تمیز کردن کامپوزیت کاملاً ایمن است.
4. بهترین روش جلوگیری از جرم روی کامپوزیت چیست؟
رعایت کامل بهداشت دهان، استفاده از نخ دندان و پرهیز از مصرف نوشیدنیهای رنگی بهترین راه جلوگیری از جرم است.
